ABD Başkanı Donald Trump’ın tartışmalı dış politika hamleleriyle Batı ittifakı içinde yol açtığı deprem, yeni stratejik ittifakların kurulmasını beraberinde getiriyor.
Son dönemde Washington ile güven bunalımı yaşayan Kanada, tarihinin en büyük savunma ihalesinde, tercihini NATO müttefikleri Almanya ve Norveç’ten yana kullandı.
Kanada, Ankara’daki NATO Liderler Zirvesi’nden hemen önce yaptığı açıklama ile Almanya merkezli ThyssenKrupp Marine Systems’den (TKMS), Alman-Norveç yapımı 12 adet sınıfı denizaltı satın alma kararı aldıklarını duyurdu.
Stratejik özerkli vurgusu
Dünyanın daha tehlikeli bir hale geldiğini ve giderek bölündüğüne dikkat çeken Kanada Başbakanı Mark Carney, ülkesinin tarihindeki en büyük savunma alımı hakkında, “Alman ve Norveçli müttefiklerimizle birlikte, stratejik yeteneklerimizi genişletmek ve daha fazla stratejik özerklik sağlamak amacıyla hızlı ve geniş çaplı bir şekilde çalışmalarımızı sürdüreceğiz. Bu filoyu, Kanada’yı daha güçlü kılmak için inşa edeceğiz” açıklamasını yaptı.
“Üç okyanusla çevrili ve dünyanın en uzun kıyı şeridine sahip ülkemizin egemenliği, deniz kabiliyetlerimize bağlıdır” diyen Carney, denizaltıların alımını sağlayacak nihai sözleşme için TKMS ile pazarlıkların başlayacağını kaydetti.
NATO zirvesi öncesinde Donald Trump’a mesaj
Kanada’nın, NATO Zirvesi öncesinde ilan ettiği bu kararıyla aynı zamanda, müttefiklerini kendi güvenliklerini sağlamak için gerekli harcamaları yapmamakla suçlayan ABD Başkanı Donald Trump’a da bir mesaj olarak değerlendiriliyor.
Kanada Başbakanlığı tarafından yayımlanan açıklamada, “Kanada olarak kendimizi ve müttefiklerimizi savunmaya hazırlıklı olmalıyız” deniliyor, ayrıca Carney hükümetinin Berlin Duvarı’nın yıkılmasından bu yana ilk kez savunma harcamalarını gayri safi yurt içi hasılanın yüzde 2’sine çıkardığına, savunma tedarik sistemini yeniden düzenlediğine ve bir yıl içinde 20’den fazla savunma ve güvenlik ortaklığı kurduğuna dikkat çekiliyor.
Kanada Başbakanı Mark Carney ile Almanya Başbakanı Friedrich Merz, iki ülke arasındaki işbirliğini geliştirmeye dönük adımlar atıyor. Fotoğraf: Tobias Schwarz/AFP/Getty Images
Kanada, geçen yıl Trump’ın baskısı sonucunda Lahey’deki NATO zirvesinde verilen savunma harcamalarını 2035’e kadar GSYİH’nin yüzde 5’ne çıkarma taahhüdü doğrultusunda da planlamalar yaptığını duyurmuştu. Buna göre Kanada, 2030’da savunma harcamalarını yüzde 4’e çıkarmış olacak.
Merz: Çok büyük öneme sahip stratejik proje
Washington’un NATO’ya güvenlik taahhütlerine duyulan güvenin azalması, Avrupa ülkeleri ile Kanada’nın iş birliğini güçlendirerek, transatlantik ilişkilerde yeni bir döneme kapı araladıkları bir süreci başlattı.
Almanya’dan, Kanada’nın denizaltı alımını TKMS’den yapma kararı ile ilgili olarak art arda yapılan açıklamalar da yeni döneme dair mesajlar içeriyor.
Başbakanı Friedrich Merz, Kanada’nın NATO zirvesi öncesinde, Alman-Norveç yapımı 212CD sınıfı denizaltılarını alma karar almış olmasını “Bu, transatlantik ve Avrupa ortaklığımız için güçlü bir mesajdır” sözleriyle değerlendirdi.
Kanada hükümetine, Almanya’ya ve savunma sanayisine duydukları güven için teşekkür eden Merz, “Bu, Kanada, Almanya ve Norveç’i, on yıllar boyunca birbirine bağlayacak büyük öneme sahip stratejik projenini başlangıcıdır” dedi.
Başbakan Merz, “Bu, güvenlik ve savunma politikasının çok ötesine geçen, uzun vadeli ortaklığımızın bir ifadesidir” mesajını da verdi.
Pistorius: Kuzey Kutbu’nun güvenliğinin temel ayağı olacak
Alman Savunma Bakanı Boris Pistorius ise Almanya, Norveç ve Kanada’nın yeni işbirliği ile oluşturulacak denizaltı filosunun savunma politikaları açısından önemine vurgu yaptı.
Bu projenin, NATO’nun Kuzey Kutbu’nda güvenliği sağlama stratejisinin temel ayağını oluşturacağına dikkat çeken Pistorius, bunun aynı zamanda ittifakta yük paylaşımının somut bir göstergesi olduğunu da sözlerine ekledi.
İş birliğini “dönüm noktası” olarak nitelendiren Pistorius, “Birlikte, dünyanın en büyük ve en modern konvansiyonel denizaltı filosunu kuracağız” dedi.
Wadephul: Savunma ve sanayi politikalarında yeni bir dönem başlıyor
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul da Kanada’nın tercihini Almanya ve Norveç’ten yana kullanmasının siyasi olarak ne anlama geldiğini açıkladı.
“Kanada, bu kararı ile transatlantik ittifak içinde dayanışmaya dair güçlü bir mesaj vermiştir. Birlikte Atlantik’i daha küçük hale getiriyoruz” sözlerini kaydeden Wadephul, bunun Kanada ile transatlantik ittifaktaki ortaklığın uzun vadeli olarak güçlendirilmesini sağlayacağını kaydetti.
Alman Bakan, “Kanada, Norveç ve Almanya bu adım ile savunma ve sanayi politikalarında yeni bir dönem başlatıyor” dedi.
Kanada neden tercihini TKMS’den yana kullandı?
Kanada’nın şu anda dört denizaltısı var ve hükümetin paylaştığı bilgilere göre bunlar 2030’ların ortalarına kadar hizmette kalabilecek. Bunlardan yalnızca biri halihazırda faal durumda.
TKMS ile nihai sözleşme imzalandığı takdirde Kanada ilk dört denizaltısını 2034 yılında teslim alabilecek.
Kanada başbakanlığı tarafından yapılan açıklamada, son yıllarda ülkenin savunma ve güvenlik politikalarını altüst eden gelişmeler yaşandığına, iklim değişikliğinin Arktik bölgesinin küresel ortalamadan neredeyse üç kat daha hızlı ısınmasına neden olduğuna dikkat çekilerek “Bu değişimden de düşmanlarımız aktif olarak yararlanmaya çalışıyor” deniliyor.
Almanya merkezli ThyssenKrupp Marine Systems (TKMS), dünyanın önde gelen denizaltı üreticileri arasında yer alıyor.Fotoğraf: Getty Images/S. Gallup
Açıklamada, TKMS’nin 212CD modeli denizaltısının ultra düşük akustik ve manyetik izleriyle, dünyanın en gizli denizaltılarından biri olduğu belirtiliyor.
Arktik devriyesi, denizaltı gözetimi, özel kuvvetler konuşlandırması yapabilme kapasitesine sahip olan bu denizaltıların NATO ile tam uyumlu olduğu da vurgulanıyor.
Güney Kore: NATO engelini aşamadık
Aslında Kanada, bugüne kadar askeri alımlarının yaklaşık yüzde 80’ini ABD’den yaptı.
Ancak, ABD Başkanı Trump’ın ikinci başlangıç döneminin başlamasından bu yana ilişkilerde derin bir güven bunalımı yaşanıyor.
Trump’ın sürekli tehdit aracı olarak kullandığı gümrük vergileri, Kanada’yı 51’inci eyalet olarak ABD’ye katma, Grönland’ı ilhak etme ısrarı, ilişkilerde gerilimlere yol açtı.
Gerçi ABD şirketleri denizaltı alım sürecinde Kanada’ya hiçbir şirket teklif vermedi; çünkü ABD yalnızca nükleer denizaltılar inşa ediyor. Oysa Kanada konvansiyonel denizaltılar satın almak istiyor.
Savunma sanayi şirketi TKMS, Kanada’yı ikna etmek için Güney Koreli tedarikçi Hanwha Ocean ile rekabet etti.
Güney Kore’de, Kanada’nın tercihini TKMS’den yana kullanma kararı, “stratejik bir tercih” olarak değerlendiriliyor.
Hanwha Ocean “Tüm çabalara rağmen NATO ittifakının oluşturduğu engeli aşamadık” açıklamasını yaptı.
Güney Kore, NATO üyesi olmamakla birlikte, ittifakın Hint-Pasifik bölgesindeki önemli bir ortağı konumunda. Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung, Ankara’daki NATO Zirvesi’ne katılan yabancı konuklar arasında yer alıyor.
DW, dpa/ DA, JD
